روش‌های دارویی جلوگیری از حاملگی

در این بخش از مجله زنان، قصد داریم راه های جلوگیری از بارداری توسط داروها را توضیح دهیم. با ما همراه شوید.

قرص‌های ضدبارداری خوراکی

Oral Contraceptive Pills (OCPs) به سه گروه عمده تقسیم می‌شوند: گروه اول دارای ترکیبی از مقدار ثابت استروژن و پروژستین (موسوم به قرص‌های Monophasic)، گروه دوم ترکیب چند مرحله‌ای از آن دو (موسوم به قرص‌های Multiphasic) و گروه سوم ترکیبات پروژستین به تنهایی (موسوم به Minipilis) هستند (جدول ۵-۷). در حال حاضر در تهیه قرص‌های ضدبارداری از دو نوع استروژن شامل ethinyl estradiol و Mestranol و از چهار نوع پروژستین شامل norethindrone، norethindrone acetate، norgestrel و levonorgestrel استفاده می‌شود (شکل ۷-۷). آگاهی از قدرت و اثرات استروژنیک، آنتی استروژنیک و آندروژنیک این ترکیبات در انتخاب مناسب‌ترین ترکیب برای هر فرد خاص حائز اهمیت است. قدرت بیولوژیک اتینیل استرادیول حدود ۲/۱ تا ۷/۱ برابر مسترانول است. قدرت پروژستینی لوونورژسترل حدود ۱۰ برابر سایر پروژستین‌ها است. تقریباً تمامی پروژستین‌ها به درجات متفاوتی دارای اثرات آندروژنیک هستند که از آن میان norgestimate، desogestrel و norethidrone به ترتیب کمترین اثرات آندروژنیک (ترکیبات مناسب در افراد با آکنه، پوست چرب و یا پرمو) و لوونورژسترل و نورژسترل بیشترین اثرات آندروژنیک را دارا هستند.

نکته: در اکثر موارد منظور از OCPs قرص‌های ضدبارداری خوراکی ترکیبی (مجموعه استروژن و پروستژین) است.

انواع OCPs موجود در ایران و ترکیبات آنها

ترکیبات نوع نام تجاری نام ژنریک
EE 20μg+ NEA 1mg ترکیبی منوفازیک Loestrin 1/20 Contraceptive NLD
EE 30μg+LNG 150μg ترکیبی منوفازیک Lo/Ovral Contraceptive LD
EE 50μg+LNG 250μg ترکیبی منوفازیک Ovral Contraceptive HD
EE 30μg+LNG 50 μg: 6 روز اول ترکیبی سه مرحله Tri-Leven Contraceptive triphasic
EE 40 μg+ LNG 750 μg: 5 روز دوم Triphasil
EE 30 μg+LNG 125 μg: 10 روز سوم
LNG 30 μg پروژستین‌تنها Ovrette Levonorgestrel

EE=Ethinyl Estradiol    LNG=Levonorgestrel   NEA= Norethindrone acetate

مکانیسم عمل

مجموعه‌ای از استروژن و پروژسترون باعث مهار اثر GnRH از هیپوتالاموس و نیز مهار اثر GnRH بر روی هیپوفیز و در نتیجه مهار ترشح گنادوتروپین‌ها (خصوصاً LH) از هیپوفیز و خصوصاً جلوگیری از LH surge به عنوان عامل اصلی تخمک‌گذاری می‌شود. علاوه بر این آنها باعث کاهش حرکات لوله‌های رحمی و رحم (کاهش و یا ممانعت از حرکت تخمک و اسپرم‌ها)، کاهش کلیگوژن اندومتر (محیط نامناسب برای کاشته شدن نطفه) و نیز کاهش حجم و افزایش غلظت و چسبندگی موکوس سرویکس (ممانعت از نفوذ اسپرم‌ها به داخل رحم) می‌شوند. احتمالاً سه مورد اخیر، مکانیسم اثر اصلی قرص‌های ضدبارداری پروژستین
تنها است (البته معمولاً تخمک‌گذاری نیز مهار می‌شود).

نکته: ˜ با وجود اینکه افراد مصرف‌کننده OCPs در یک حالت هیپنوگنادیسم قرار می‌گیرند ولی هیپواستروژنمی بروز نمی‌کند و سطح استرادیول خون در حد مرحله فولیکولر باقی می‌ماند.

˜ استروژن موجود در OCPs ترکیبی موجب مهار ترشح FSH و در نتیجه جلوگیری از رشد و تکامل فولیکولی و تشکیل فولیکول غالب می‌شود و جزء پروژستونی آن باعث مهار ترشح LH (از جمله موج LH) و در نتیجه جلوگیری از تخمک‌گذاری شده و در ضمن ترشحات موکوس سرویکس غلیظ و چسبنده می‌شود (در کل جزء استروژنی قرص‌ها نقش مهم‌تریدر جلوگیری از بارداری ایفاء می‌کند).

دسته‌بندی‌ها: بیماری زنان

برچسب‌ها: ,,,,,,,,