روش مصرف کلومیفن

در شروع معمولا با دوز ۵۰ mg/ day برای مدت ۵ روز تجویز می‌شود. دارو را می‌توان از روز سوم تا هشتم سیکل قاعدگی (خود به خودی یا با تجویز پروژستین) شروع نمود ولی معمولا از روز پنجم سیکل شروع می‌شود.

به گزارش مجله زنان، تخمک‌گذاری ۵ تا ۱۲ روز بعد از آخرین دوز کلومیفن (معمولا ۷ روز بعد) رخ می‌دهد و زوجینی که قصد حامله شدن دارند بایستی از ۴ تا ۶ روز بعد از آخرین دوز کلومیفن یک روز در میان نزدیکی داشته باشند و برای بررسی تخمک‌گذاری بایستی BBT (و ترجیحا پروژسترون اواسط لوتئال) اندازه‌گیری شود. در صورت به تعویق افتادن خونریزی قاعدگی بایستی جهت بررسی حاملگی میزان hCG اندازه‌گیری شود.

اگر با دوز ۵۰ mg/ day برای مدت ۵ روز تخمک‌گذاری (و نه حاملگی) رخ نداد آنگاه دوز دارو به ۱۰۰ mg/ day به مدت ۵ روز طبق روش بالا رسانده می‌شود (حداکثر دوزاژ توصیه شده توسط FDA). در حدود ۵۰ درصد افراد با دوز ۵۰ mg/ day و ۷۵ درصد بیماران با دوز ۱۰۰ mg/ day تخمک‌گذاری رخ می‌دهد که از این میان ۷۵ درصد بیماران ظرف ۳ دوره درمان حامله خواهند شد و درصد کمی به دوز ۱۵۰- ۲۰۰ mg/ day پاسخ می‌دهند.

نکته:

در چند مطالعه دیده شده است که برخی از افراد که به دوره درمانی ۵ روزه پاسخ نداده‌اند، ممکن است با افزایش طول مدت تجویز کلومیفن به ۸ تا ۱۲ روز نتیجه مثبت بگیرند.

اگر با دوز ۱۰۰ mg/ day تخمک‌گذاری رخ نداد بایستی مجددا از عدم وجود نارسایی تخمدان و یا هیپوتالاموس اطمینان حاصل کرد و مقدار DHEA- S اندازه‌گیری شود. در این حالت اگر مقدار DHEA- S بیش از ۲۰۰ UG/ DL باشد، اضافه کردن دگزامتازون (۵/۰ میلی گرم در روز) به رژیم درمانی معمولا باعث افزایش پاسخ به درمان می‌شود. در صورت عدم پاسخ به درمان فوق و یا موارد مقاوم به کلومیفن بدون بالا بودن آندروژن آدرنال، استفاده از مجموعه کلومیفن و تک دوز hCG (5 تا ۱۰ هزار میلی واحد) ممکن است موفقیت‌آمیز باشد. برای این منظور ۲ روز بعد از آخرین دوز کلومیفن سونوگرافی سریال تخمدان انجام می‌شود و زمانی که قطر بزرگ‌ترین فولیکول به ۲۰- ۱۸ میلیمتر رسید (معمولا ۷ روز بعد از آخرین دوز کلومیفن) مقدار hCG 500 – ۱۰۰۰ Iu عضلانی تزریق می‌شود (حدود ۳۶ ساعت بعد تخمک‌گذاری رخ می‌دهد).

توجه: هر گاه با هر دوز درمانی کلومیفن تخمک‌گذاری حاصل شد ولی در طی ۴ تا ۶ دوره از درمان حاملگی رخ نداد بایستی جهت رد سایر علل نازایی بررسی‌های کامل انجام شود.

بین ۸۵- ۲۵ درصد (به طور متوسط ۶۰ درصد) بیماران تحت درمان با کلومیفن حامله می‌شوند که از آن میان حدود ۱۰- ۵ درصد (متوسط ۸ درصد) دچار دوقلویی و ۲۵- ۵ درصد (متوسط ۱۵ درصد) دچار سقط می‌شوند. در حالی که در کل افراد جامعه شیوع دوقلویی حدود ۱ درصد و شیوع سقط حدود ۱۵ درصد است. شیوع نواقص مادرزادی میان هر دو گروه برابر و حدود ۵/۲ درصد است.

نکته:

  • در طول مدت درمان با کلومیفن بهتر است از مصرف داروهای مهار کننده سنتز پروستاگلاندین خودداری شود.
  • اگرچه کلومیفن موجب کاهش و غلیظ شدن موکوس سرویکس می‌شود ولی به نظر نمی‌رسد تجویز استروژن (۶۲۵/۰ ت ۵/۲ میلی گرم در روز استروژن کونژوگه برای یک هفته بعد از آخرین دوز کلومیفن) چندان موثر باشد. در این موارد (PCT غیر طبیعی) تلقیح اسپرم به داخل رحم روش موثری خواهد بود.

عوارض جانبی: اثرات جانبی کلومیفن عبارتند از: بزرگ شدن تخمدان‌ها (۱۵ درصد) علائم وازوموتور نظیر گر گرفتگی (۱۰ درصد تا ۲۰ درصد)، احساس ناراحتی و نفخ شکم (۵ درصد)، تهوع و استفراغ (۲ درصد)، حساس شدن پستان‌ها (۲ درصد)، بی‌خوابی و عصبانیت (۲ درصد)، اختلال بینایی به صورت تاری دید، دیدن نقاط نورانی شناور، کاهش دید (۵/۱ درصد موارد و در صورت وجود آنها بایستی درمان قطع شود)، احساس سبکی سر، خواب آلودگی، ضعف و خستگی و افسردگی (هر یک حدود ۱ درصد) افزایش وزن، خونریزی غیر طبیعی رحمی و ریزش موی برگشت‌پذیر (هر یک کمتر از ۵/۰ درصد). یکی از عوارض جدی کلومیفن سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS) است. موارد خفیف آن در ۵ درصد تا ۱۰ درصد موارد رخ می‌دهد اما موارد متوسط تا شدید آن نسبتا نادر است (به مطالب بعدی مراجعه کنید). تقریبا تمامی عوارض دارو با قطع آن بر طرف می‌شوند.

نکته:

  • در طول مدت درمان با کلومیفن بروز کیست‌های کوچک (۳ تا ۵ سانتیمتر) قابل قبول بوده و معمولا نیاز به درمان خاصی ندارند.
  • در صورت بروز عوارض نامطلوب می‌توان دوز دارو را به نصف تقلیل داد.

IIHuman Gonadotropin

در حال حاضر ۲ نوع گونادوتروپین انسانی در دسترس می‌باشد که عبارتند از: (۱) hCG

(human Chorionic Gonadotropin) با نام‌های تجاری Pregnyl و Profassi HP که از جفت انسان تهیه شده و به صورت آمپول‌های ۵۰۰، ۱۵۰۰ و ۵۰۰۰ واحدی است؛ (۲) (human Menopausal Gonadotropin) hMG موسوم به Menotropins با نام‌های تجاری Pergonal، humegon و menogon به صورت آمپول که هر یک حاوی ۷۵ واحد FSH و ۷۵ واحد LH می‌باشد و از ادرار زنان یائسه یا حامله به دست می‌آید و (۳) pure FSH موسوم به urofollitropin با نام‌های تجاری metrodin، normegon و orgafol به صورت آمپول که هر یک حاوی ۷۵ واحد FSH و یک واحد LH است و این دارو نیز از ادرار زنان یائسه یا حامله به دست می‌آید. اخیرا با استفاده از تکنیک ژنتیکی recombinant توانسته‌اند فرم نسبتا خالص هورمون‌های FSH، LH و hCG را تهیه نمایند. مزیت گروه اخیر این است که بر خلاف سایر روش‌ها که به دلیل وجود پروتئین‌های بزرگ نیاز به تزریق عضلانی دارند می‌توان آنها را به صورت زیر جلدی و توسط خود بیمار به کار برد. موارد مصرف گونادوتروپین‌ها عبارتند از: آمنوره حاصل از نارسایی هیپوتالاموس، عدم پاسخ به کلومیفن، سندرم تخمدان کیستیک مقاوم به درمان، نقص فاز لوتئال مقاوم به سایر درمان‌ها، کاهش ظرفیت ذخیره‌ای تخمدان‌ها، نازایی ایدیوپاتیک و تحریک تخمدان‌ها جهت بارورسازی مصنوعی (GIFT, IVF).

از آنجایی که استفاده از این داروها نیاز به امکانات تخصصی پاراکلینیکی و متخصص با تجربه داشته و محدود به مراکز تخصصی نازایی می‌باشد لذا ما از ذکر جزئیات در این کتاب خودداری می‌کنیم و توجه علاقه‌مندان را به مطالعه مقالات و کتب تخصصی در همین زمینه جلب می‌کنیم.

III(GnRH) Gonadotropin- Releasing Hormone

اخیرا آگونیست‌های GnRH برای مصارف متعددی (از جمله سرطان پروستات، آندومتریوز، القاء تخمک‌گذاری) تهیه و در دسترس قرار گرفته‌اند و از buserelin acetate برای تحریک تخمک‌گذاری استفاده می‌شود. آگونیست‌های GnRH در درمان آمنوره هیپوتالامیک و نیز بسیاری از موارد اختلال تخمک‌گذاری مقاوم به درمان کلاسیک بسیار موثر بوده و مزیت آنها پایین بودن ریسک چند قلویی و OHSS است.

نکته: برای تحریک تخمک‌گذاری به وسیله آگونیست‌های GnRH دارو همانند الگوی طبیعی بدن به صورت پالسی (هر ۱ تا ۲ ساعت) و در حد فیزیولوژیک تجویز می‌شود.

دسته‌بندی‌ها: بیماری زنان

برچسب‌ها: ,,,,,,